WIADOMOŚCI

STOWARZYSZENIE

ZNANI ze STUDZIANKI

ZABYTKI

TATARZY

FUNDUSZE

Inni o Tatarach – Tatarzy o sobie

Dr Ali Miśkiewicz (ur. 1945 r.), Tatar polski, historyk dziejów najnowszych, adiunkt w Pracowni Badań nad Dziejami i Kulturą Regionu Instytutu Historii Filii Uniwersytetu Warszawskiego w Białymstoku: „Należy przełamać pewną barierę psychologiczną, ciążącą od dawna na czytelniku polskim, dla którego Tatarzy byli zawsze uosobieniem zła i w których widzieli odwiecznych wrogów Rzeczypospolitej. Dzięki licznym publikacjom powojennym o problematyce tatarskiej, społeczeństwo polskie zaczęło poznawać ten problem od zupełnie innej strony”.

Prof. Benedykt Dybowski (1855-1928), podróżnik, agronom, lekarz, prof. zoologii: „Ludzie wysokiej uczciwości, brzydzący się kłamstwem i obłudą, szczerzy, otwarci, stali w przyjaźni, uczynni i ofiarni”. [w:] B. Dybowski „Pamiętniki ... od r. 1862 począwszy do r. 1878”, Wyd. 1950 r.

Leon Szumski, powstaniec z 1830 r., oficer 3 Pułku Ułanów WP: „Byli to ludzie bardzo zacni, dobrzy żołnierze, serdeczni koledzy, a nade wszystko, kraj w którym się zrodzili, miłujący”. [w:] L. Szumski „Wspomnienia o trzecim pułku ułanów wojska polskiego, spisał ... oficer tegoż pułku”, Kraków 1892, s. 83.

Tadeusz Korzon (1839-1918), historyk, badacz dziejów Polski II poł. XVIII w., historii wojen i handlu, członek Akademii Umiejętności: „ (...) nikt się na nich nie skarżył, i upatrywano zdatność i ochotę do służby wojskowej w lekkiej kawalerii, i przyznawano im prawa stanu szlacheckiego”. [w:] T. Korzon „Wewnętrzne dzieje Polski za Stanisława Augusta (1764-1704)”, Kraków 1885, t. I, s. 217.

Jędrzej Kitowicz (1728-1804), ksiądz, pamiętnikarz, konfederat barski: „Tatarowie albowiem – kochając się w trzeźwości i oszczędności – nie wpadają w potrzebę krzywdzenia innych żołdem”. [w:] J. Kitowicz „Opis obyczajów i zwyczajów za panowania Augusta III”, Wrocław 1951, s. 324.

Prof. Walerian Charkiewicz: „(...) ich wielkie przywiązanie do Polski, zdrowe ambicje, wybitna inteligencja, oraz zdolności do łatwego nawiązania łączności ze światem muzułmańskim, tworzą z nich siłę, która nieraz może się przydać Polsce”. W. Charkiewicz „Azja, mistyczna Azja” [w:] „Słowo” z 11 VIII 1932 r., nr 194.

Smail – Aga Czemelowicz, wybitny publicysta i przywódca muzułmanów serbskich w Bośni i Hercegowinie. Podczas pobytu w Warszawie 23 marca i w Wilnie 24 marca 1934 r., stwierdził: „Tatarzy polscy są najbardziej lojalnymi i oddanymi obywatelami swego państwa” Leon Kryczynski „Tatarzy polscy a Wschód muzułmański” [w:] „Rocznik Tatarski”, t. II, Zamość 1935, s. 123.

Leon Najman-Mirza Kryczyński (1887-1939), Tatar polski, mgr prawa, sędzia Sądu Okręgowego w Wilnie, w latach 1932-1934 wiceprezes Sądu Okręgowego w Zamościu, a w latach 1935-1939 wiceprezes Sądu Okręgowego w Gdyni, redaktor naczelny „Rocznika Tatarskiego”: „(...) dyplomacja polska wykorzystywała muślimów litewskich w stosunkach politycznych z Tatarami i Turcją (...) usługi oddawali Rzeczypospolitej poszczególni Tatarzy litewscy znajomością języków wschodnich, arabskiego i tureckiego (...). (...) swoje misje dyplomatyczne wykonywali oni umiejętnie i skutecznie”. „Ich obecność przeważnie wyjaśnia sympatię do muzułmańskiego Wschodu, która aż do naszych czasów pozostała w szerokich warstwach społeczeństwa polskiego. Polscy Tatarzy są tą spójnią, która węzłami krwi łączy polskie społeczeństwo ze światem Islamu”. [w:] L. N. M. Kryczyński „Tatarzy polscy a Wschód muzułmański” [w:] „Rocznik Tatarski”, t. II, Zamość 1935, s. 44,120.

Prof. Stanisław Ossowski (1897-1963), socjolog, teoretyk kultury, estetyk i metodolog nauk społeczny